Ενας κόσμος με αδύναμα κράτη

Υπάρχει μία είδηση παγκοσμίου ενδιαφέροντος που μάλλον δεν προσέξατε. Προφανώς επειδή είναι ακόμα νωρίς. Η Libra Association, η πλατφόρμα που αναπτύσσει το κρυπτονόμισμα Libra, ευρέως γνωστό ως νόμισμα του Facebook, υπέβαλε αίτηση στις ελβετικές αρχές για να πιστοποιηθεί ως ίδρυμα πληρωμών.

Οι Ελβετοί παρέλαβαν το αίτημα, είπαν ότι θα το εξετάσουν και, ταυτοχρόνως, έκαναν μία διαρροή στο Reuters, σύμφωνα με την οποία, βλέπουν θετικά τον προβληματισμό που αναπτύσσεται διεθνώς για το εγχείρημα και σκοπεύουν να προβούν σε ενδελεχείς ελέγχους. Ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας ήταν πιο σαφής. Και σκληρός. Είπε ότι αυτό το νόμισμα δεν πρόκειται να λειτουργήσει σε ευρωπαϊκό έδαφος. Κατά τον υπουργό, ο κίνδυνος είναι συστημικός, απειλεί το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε έναν ιδιώτη, ο οποίος έχει πρόσβαση σε δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους, να αναπτύξει δικό του νόμισμα» είπε. Μπορεί ο παραλληλισμός που θα κάνω να μην είναι εύστοχος, αλλά ο υπουργός μου θύμισε εκπρόσωπο δισκογραφικής εταιρείας που δήλωνε, στα μέσα των ‘90ς, ότι η μουσική βιομηχανία δεν θα επιτρέψει στην ψηφιοποίηση να απειλήσει το προϊόν της. Ο γάλλος υπουργός ξέρει καλύτερα από όλους προς τα πού γυρίζει ο κόσμος. Σήμερα υπάρχουν 5 εκατ. ανθρωποι που συναλλάσσονται με Bitcoins. Φανταστείτε τι έχει να συμβεί όταν εμφανιστεί το Libra.

Το Libra δεν είναι ακριβώς το νόμισμα του Facebook. Στο Libra συμμετέχουν 27 φορείς, ανάμεσα τους η Visa, η Mastercard και το Paypal. To Facebook είναι η πλατφόρμα πάνω από την οποία θα διατεθεί το ψηφιακό νόμισμα. Τώρα εσείς θα απορήσετε και θα πείτε ότι δεν σας χρειάζεται κάτι τέτοιο. Ναι, η αλήθεια είναι ότι εμείς που έχουμε τραπεζικούς λογαριασμούς και πιστωτικές κάρτες στο πιο σκληρό συνάλλαγμα του κόσμου, δεν χρειαζόμαστε Libra.

Όμως το 62% των ανθρώπων που ζουν στην υποσαχάρια Αφρική, το χρειάζονται. Διότι αυτοί έχουν smartphone, αλλά όχι τραπεζικό λογαριασμό. Το ίδιο ισχύει για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους στην Ινδία, στο Πακιστάν, στο Μπαγκλαντές. Το Libra, ένα νόμισμα που θα μπορούν να αποκτήσουν σχετικά εύκολα, αγοράζοντας το ακόμα και με μετρητά, δεν θα τους λύσει, απλώς, μία σειρά προβλημάτων. Θα τους ανοίξει και νέους δρόμους. Αύριο θα είναι το Libra. Μεθαύριο το νόμισμα της Amazon ή της Google. Δείτε αυτές τις εταιρείες ως εν δυνάμει οικοσυστήματα. Ας πούμε στο περιβάλλον της Amazon μπορείς να αγοράσεις και να πουλήσεις τα πάντα, είναι ένα πλήρες οικοσύστημα, το οποίο κάποια στιγμή θα αποκτήσει και το δικό του νόμισμα. Αν «ζεις», αν κινείσαι εκεί μέσα, αν προσφέρεις αγαθά και αγοράζεις υπηρεσίες, δεν χρειάζεσαι άλλο νόμισμα.

Η ανάπτυξη αυτών των οικοσυστημάτων απειλεί όχι μόνο το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα, αλλά και την υπόσταση των κυρίαρχων κρατών. Αν ένα κράτος δεν μπορεί να ασκήσει έλεγχο στο νόμισμα και φυσική παρέμβαση στο οικοσύστημα, που βρίσκεται σε ένα cloud, δηλαδή παντού, τότε αργά ή γρήγορα θα χάσει το παιχνίδι. Είναι απολύτως βέβαιο ότι κάποια στιγμή στο μέλλον τα κράτη και τα μεγάλα οικοσυστήματα θα συγκρουστούν. Τα κράτη διαθέτουν νομικό οπλοστάσιο. Τα οικοσυστήματα την τεχνολογία, δηλαδή τη μηχανική της εξέλιξης. Τα κράτη θα εγγυώνται το δικαίωμα στην ιδιοκτησία, αλλά τι σημασία θα έχει αυτό σε έναν κόσμο που θα μπορείς να έχεις κάτι μόνο όταν το χρειάζεσαι;

Και οι τράπεζες; Πόσο ισχυρές θα είναι όταν πια, χάρη στα κρυπτονομίσματα, θα μπορείς να συγκεντρώσεις κεφάλαια από όλο τον κόσμο; Ηδη για ένα δυναμικό κομμάτι του παγκόσμιου πληθυσμού, έννοιες όπως η υπηκοότητα και ο τόπος διαμονής έχουν αποκτήσει εντελώς υποκειμενικό χαρακτήρα. Ζεις στο Κέιπ Τάουν, γράφεις software για κινεζική εταιρεία που εκτελεί συμβόλαιο από τις ΗΠΑ και πληρώνεσαι σε ένα λογαριασμό στη Σιγκαπούρη, επενδύοντας σε Bitcoins. Έχει καμιά σημασία τι γράφει στο διαβατήριο σου; Εκτός των άλλων, με το οικοσύστημα θα διατηρείς ισχυρότερους δεσμούς από αυτούς που έχεις με το κράτος: έχει τα προσωπικά σου δεδομένα, τις συναλλαγές σου, τη ζωή σου ολόκληρη.

Ένα συναρπαστικό Game of Thrones ξεκινάει στους καιρούς μας που ενδεχομένως να οδηγήσει, στο απώτερο μέλλον, σε αναδιάταξη του κόσμου, στο ξήλωμα του και στο ράψιμο ενός καινούργιου, όπου οι εθνικές σημαίες θα φαίνονται αχνά πίσω από εταιρικά logo.